Kars İlinin Adı

 

KARS HAKKINDA GENEL BİLGİ

 

 Kuzeydoğu Türkiye'de bulunan Kars İlinin merkezi olan şehirdir. Nüfus: 142.145 (1990); 130.391 (2000) Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer almakta olan Kars daha önceleri Çarlık Rusya'nın "Birleşik Kafkasya Vilayeti"ne bağlı sancaktı.

Kars Doğu Anadolu'da ülkemizin en doğusundaki ve aynı zamanda karasal iklim dolayısıyla da en soğuk illerinden birisidir. Ancak iklimsel olumsuzluğu ilin sanayii gelişmesinde nispeten olumsuz olmuş olmasına rağmen, il turizm potansiyeli açısından bölgenin başlıca illerinden birisidir.

Kars şehrinin adı bir Türk boyu olan Karsaklılar'dan gelmektedir. M.Ö.130-127 yıllarında Kafkasya'dan gelerek Kars çevresine yerleşen Karsaklar ile bu adı vermişlerdir. Bu durumda Kars en eski Türkçe il adı unvanını kazanmıştır. Arkeolojik çalışmalarda bölgenin Yontma Taş Devrinden (M.Ö.13000-10000) itibaren kesintisiz iskan gördüğü anlaşılmıştır. Bölgede Hurriler, Urartular, İskitler, Parthlar, Sasaniler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Gürcüler, Akkoyunlular, Karakoyunlular, Osmanlılar hâkimiyet kurmuşlardır. Bu medeniyetlerin izleri günümüzde Kars merkezdeki Ani  Ören Yeri'nde ve ilçelerde ayakta kalmış taşınmaz kültür varlıklarında görülebilmektedir.

1919'da Anadolu'da bir ilke imza atarak burada bir cumhuriyet kurulmuştur:''Cenubî Garbi Kafkas Hükümet-i Cumhuriyesi''

İl ülkemizin başlıca kış turizm merkezinden birisidir ve yapılacak yatırımlarla bu alanda daha da gelişebilir. Bunun yanı sıra kültür turizmi açısından da tarihin çok eski devirlerine uzanan antik kalıntıları ve ören yerleri ile önde gelen kültür turizmi açısından da Yontma Taş Çağından itibaren kesintisiz bir yerleşime sahne olan kent önde gelen kültür turizm merkezlerindendir. İlin inanç turizmindeki potensiyeli de dikkat çekicidir. Selçukluların M.S.1064 yılında Anadolu'ya ilk girişlerinde Ani Ören Yeri'nde yaptıkları camiler, erken dönem Hıristiyan kiliseleri bu potansiyelin bir göstergesidir. İl bozulmamış doğasıyla da eko turizm ve spor turizmi açısından kullanılmayı bekleyen önemli bir potansiyele sahiptir.

1915 yılında Enver Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu Kars’ı kurtarmak için Sarıkamış Harekâtı'na başlamış, Allahuekber Dağları’nda doğa ile olan mücadelesinde yenik düşmesine rağmen bir kısım asker kısa bir süre de olsa Kars’a girmeyi başarmıştır. Ancak, Ruslar yeniden duruma hâkim olmuşlardır. Rusya’da Çarlık rejimini sona erdiren devrim hareketinden sonra 3 Mart 1918’da yapılan Brest-Litowsk Antlaşmasıyla Kars bölgesin terk etmişlerdir.

Bu arada Ermeniler Kars yöresine saldırarak katliam yapmışlar, şehri yakmışlardır.

Buna engel olmak isteyen Karslılar kendi olanakları ve Wilson Prensiplerine uygun olarak 5 Kasım 1918’de Milli İslam Şurası adı ile demokratik bir yerli hükümet kurmuşlardır. Batum, Artvin, Ahıska, Ahılkelek, Serdarabad ve Ordubad’a kadar Nahçıvan Türkleri de Kars’taki bu yerli Hükümete katılarak sancak ve ilçe teşkilatını kurmuşlardır. Ermeni ve Gürcüler yöreye bir süre egemen olmuşlar, 30 Ekim 1920’de General Kâzım Karabekir buradaki Ermeni kuvvetlerini yenmiş ve Moskova ve Kars Antlaşmaları ile Türkiye sınırları içerisinde kalmıştır. Türkiye Cumhuriyetinin bir ili olan Kars’tan, 1992 yılında Ardahan ve Iğdır ilçeleri ayrılarak ayrı birer il konumuna getirilmişlerdir.

Osmanlı-Rus Savaşında halkın müdafası kısmen Rusları püskürtmesinden dolayı Gazi üvanını almıştır ve Türk Kurtuluş Savaşında önemli rol oynamıştır.

 

Yorum Yaz